Talaba minbari
195

عن عبد الله بن عباس رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: (عَيْنَانِ لَا تَمَسُّهُمَا النَّارُ: عَيْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشْيَةِ الله، وَعَيْنٌ بَاتَتْ تَحْرُسُ فِي سَبِيلِ الله) رواه الترمذي


Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni: ”Ikki koʻzni hargiz (doʻzax) oʻt tutmaydi— Alloh taolodan qoʻrqib yigʻlagan koʻz va Alloh taoloning yoʻlida musulmonlarni qoʻriqlab, tong ottirgan koʻz“- deganlarini eshittim”.

Termiziy rivoyati.

عن ابن عمر رضي الله عنهما: أن النبي صلى الله عليه و سلم قال: (ألا أنبئكم بليلة أفضل من ليلة القدر حارس حرس في أرض خوف لعله أن لا يرجع إلى أهله).

رواه الحاكم في المستدرك


Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi va sallam: ”Sizlarga Laylatul qadrdan afzal kecha haqida xabar beraymi? —U ahliga qaytmaslik ehtimoli bor, xavf yerida posbonlik qilgan qoʻriqchidir“- dedilar”.

Imom Hokim “Mustadrok”da rivoyat qilgan.


عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: “موقف ساعة في سبيل الله خير من قيام ليلة القدر عند الحجر الأسود”. أخرجه ابن حبان وغيره،


Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: ”Alloh taoloning yoʻlida biroz turish, Hajarul asvadning yonida Laylatul qadrni qoim qilishdan afzaldir“-dedilar”. Ibn Hibbon va boshqalar rivoyat qilgan.

Musulmonlarning qonlari, obroʻlari, yurtlari va molu jonlarini saqlash uchun uxlamay tong ottirgan kishiga shundy yuksak daraja berilar ekan. Laylatul qadr kechasini qoim qilib, uxlamay bedor oʻtkazsa beriladigan foyda oʻsha odamning oʻziga boʻladi. Agar u hajarul asvadning yonida boʻlsachi?

Buni koʻring-da! Laylatul qadr qanday ulugʻ kecha? Lekin, jamiyatning xizmati, tinchlik, omonlik yoʻlida bedor oʻtkazgan kecha Laylatul qadrdan ham afzal hisoblanar ekan. Mana shu yuqoridagi hadislarning dalili eʼtiboridan Vatan himoyasi qanday ulugʻ amal ekanini bilib oldik!

Vatan himoyasi borisida uzoqga emas. Oʻz buyuk bobolarimiz tarixiga nazar solsak kifoya. Tarix kitoblarida yozilishicha Najmiddin Kubro rohimahullohga Chingizxon tomonidan bizga qoʻshiling degan taklif boʻlganida, rozi boʻlmagan ekanlar. Undan tashqari u zotga Xorazm Shoh tomonidan ham Vatandan chiqib ketish taklifi aytilganda ham koʻnmagan ekanlar. Vatan himoyasi borisida, oʻtgan tasavvuf namoyondalarining hayoti biz uchun katta tajriba maktabi. Ulardan biri Najmiddin Kubro rohimahulloh. Bu zotning yashagan davr oʻta ogʻir, shiddatli va murakkab sharoitda kechgan. Oʻsha vaqtlar moʻgʻillarning Markaziy Osiyoga qilayotgan hamlalari kuchayib, Chingizxon lashkarboshilari Movarounnahrdagi yirik shaharlarni birin- ketin ayovsiz ravishda bosib olayotgan edi. 1221-yilning iyul oyida Chingizxonning lashkarboshilaridan biri Xulagixonga qarshi 76 yoshlik keksa Shayx Najmiddin Kubro xalq orasidan lashkar yigʻib, qoʻlida nayza tutib, duo-fotihalar oʻqib, gʻaroyib karomatlar koʻrsatadi. Urganch qalʼasini bir necha kun dushman hamlasidan saqlab turadi. Ushbu shiddatli jang paytida (1221 yil) Shayx Najmiddin Kubro moʻgʻil bosqinchilari tomonidan vahshiyona qatl qilinadi.Shayx Najmiddin Kubroning Vatanparvarlik haqidagi fikrlari ham gʻoyatda muhim dolzarb va ibratomuzdir. U— Vatan deb, uning himoyasi yoʻlida shahid boʻlmoq, shahodat jomini noʻsh aylamoq— Xudoning vasliga noil boʻlmoqdir! Deb yozgan va Urganch qalʼasini dushmanlardan himoya qilayotib jasurona shahid boʻlgan. Oʻz ona tuprogʻini himoya qilib, bir qoʻlida qilich ikkinchi qoʻlida tasbeh ushlab, xaloyiqni Vatan dushmanlariga qarshi hayot mamot kurashiga ilhomlantirgan, otashnafas Shayximiz biz uchun gʻoyatda azizdir. Ayniqsa, Kubroviya taʼlimotidagi muruvvat, futuvvat, javonmardlik, vatanparvarlik va inson kamoloti kabi ezgu qimmatbaho axloqiy qadryatlar bizning zamonimizda ham oʻz qiymatini yoʻqotmaydi deb oʻylaymiz. Har bir insonning maʼnaviyatiga vatanparvarlikni singdirish lozim. Vatanparvarlik tinchlikni saqlashning eng muhim omilidir. Chunki, bizning ota-bobolarimiz vatanlari himoyasi yoʻlida jonlarini ham fido qilganlarini oʻqib oʻrgandik.


Mir Arab oliy madrasa talabasi

Muhammadyunus Muhammadmuso oʻgʻli tayorladi

Muallif: . .
Sana: 14.01.2020
41
194

Ҳанафий мазҳабимиз асосчиси Абу Ҳанифа Нўъмон ибн Собит ибн Зутий, яъни — Имом Аъзам роҳимаҳуллоҳ Ироқнинг Кўфа шаҳрида ҳижрий 80- мийлодий 699- йилда таваллуд топганлар. У киши аҳли сунна фиқҳий мазҳаб етакчилари ичида энг аввал дунёга келганларидир. Абу Ҳанифа роҳимаҳуллоҳнинг отаси Собит ибн Зутий роҳимаҳуллоҳ Термиз, Қобул, Наса ва Анбор шаҳарларида яшаб, охири Кўфада қарор топган. Айнан шу шаҳарда Абу Ҳанифа роҳимаҳуллоҳ дунёга келганлар. Абу Ҳанифа роҳимаҳуллоҳнинг отаси Ҳазрат Али розияллоҳу анҳу билан учрашган ва ўзи, ҳамда келажакда дунёга келадиган ўғли Нўъмоннинг ҳақига барака тилаб, у зотнинг дуоларини олган, дейилади тарих китобларида. Отаси Собит ибн Зутий Кўфада ипак ва жун мато совдоси билан шуғулланган. Нўъмон ибн Собит кичик ёшида Қуръони каримни тўлиқ ёд олган. Қироатни, етти қиридан бири сифатида танилган Имом Осимнинг ўзларидан олганлари ривоят қилинган. Нўъмон ёшлигини тижорат билан ўтказганидан сўнг. Имом Шаъбийнинг кўплаб қўллаб-қувватлашлари сабаб, таълим ва таҳсилда давом этганлар. Даст аввал Араб адабиёти, сарф ва наҳв, шеъриятни ўрганган. У вояга етган Кўфа шаҳри, ҳамда бутун Ироқ минтақаси, турли хил эътиқодий ва фалсифий фирқалар мавжуд бўлган ва қизғин тортишувлар қилинадиган бир минтақа эди. Диндор оила муҳитида вояга етган Абу Ҳанифа роҳимаҳуллоҳнинг ҳам бу эътиқодий мунозара ва тортишувларда вақти-вақти билан иштирок этиб турганлиги эҳтимолдан холи эмас. Абу Ҳанифа Шаъбийнинг, ўзини илм олишга тарғиб ва ташвиқини шундай ҳикоя қилади: "Кунларнинг бирида Шаъбийнинг ёнидан ўтаётган эдим. Мени чақириб, менга: —Қаёққа боряпсан?-деди. Мен эса:— бозорга-дедим. У эса: — буни наразда тутмадим. Уламолардан кимнинг дарсига боряпсан?- деди. Мен — ҳеч қайсисининг олдига- деб жавоб берганимда, Шаъбий: —Илм ва уламолар билар кўришиб туришни ҳеч қачон эътиборсиз қолдирма! Мен сенинг ниҳоятда ҳушёр ва фаол бир ўсмир эканингни кўряпман- деди. Унинг бу сўзлари менинг қалбимда яхши бир из қолдирди. Ва мен тижоратни ташлаб, илм йўлини тутдим.

Абу Ҳанифа роҳимаҳуллоҳ тобеинлардан саналади. Унинг ёшлик даврларида ўз даврининг барча фиқҳий йўналишларни кузатгани, ихтилофларни жуда яхши аниқлаштиргани зикр қилинади. Устозлари— Ҳаммод ибн Абу Сулаймон, Иброҳим Нахаиъй ва Шаъбийдек буюк олимлардан фиқҳни ўрганди. Абу Ҳанифа роҳимаҳуллоҳ ҳижрий- 150/ мийлодий- 767- йили Кўфада вафот этган. Ва Бағдол шаҳрининг Асрак Маҳдий номли мавзейида Ҳайзурон номли қабристоннинг шарқий томонига дафн қилинган. А. Деҳхудо ёзишича, унинг жаноза намози Ҳасан ибн Аммора имомлигида ўқилган. У ўзидан кейин бир неча таълифотлар —"Муснад" номидаги ҳадис тўпламлари, "Фиқҳул акбар" номли ақоидга доир асарларни қолдирган. Булардан ташқари, "Фиқҳул абсат", "Китобул олим вал мутаъллим", "Китобур рисола", "Ал-қасидату Нўъмония", "Маърифатул мазоҳиб" номли асарлари ҳам бор ва улар бизгача етиб келган. Шулар қаторида манба ва тадқиқотларда нусхалари топилмаган бошқа асарлари ҳақида ҳам сўз юритилган.


Мир Араб олий мадраса талабаси

Муҳаммадюнус Муҳаммадмусо ўғли таёрлади

Muallif: . .
Sana: 12.01.2020
60
185

1. Уйга кириш ва чиқиш одоби

Уйингизга кириш ва чиқишда хушмуомалалик ва чиройли тадбир ила ҳаракатланинг. Қачон уйга кирсангиз ёки чиқсангиз эшикни қаттиқ ёпманг ё бўлмаса куч ила ўзи ёпиладиган ҳолда қолдирманг! Чунки, бу ишлар обрў эътиборга сазовор бўлинадиган Ислом кўрсатмасига тўғри келмайди. Балким! Оиша розияллоҳу анҳодан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: "Мулойимлик нимада бўлса зийнатлайди, мулойим бўлмаган эса маҳрум бўлади"-деган сўзларини эшитгандирсиз.

2. Хонадонингизга кириш ва чиқишда салом беринг!

Агар хонадонингизга кирсангиз ёки чиқсангиз уйда эркакми, аёлми, ким бўлса ҳам мусулмонлар саломи ила салом беринг! Яъни: "Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ". Ушбу саломни "хайрли тонг" ва шу кабиларга алмаштирманг! Чунки, бу Ислом шиорини нобуд этишдир.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сўзлари ва феълларини мусулмонларга тасвирлаб, буюк ходимлари Анас розияллоҳу анҳуга қуйидагича таълим берганлар. Анас розияллоҳу анҳу айтадилар: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга: "Эй болажоним! Уйингга кирсанг салом бер! Сенга ҳам, аҳли оилангга ҳам барака бўлади"-дедилар. (Термизий ривояти).

Тобеъинларнинг энг буюкларидан бири Қатода роҳимаҳуллоҳ айтадилар: "Уйингизга кирсангиз, аҳлингизга салом беринг! Чунки, улар сизнинг саломингизга энг ҳақли зотлардир". Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу айтадилар: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Бирортангиз мажлисга борса, салом берсин! У ердан турмоқчи бўлса, салом берсин! Биринчи салом иккинчисидан аъло эмас!(яъни: фазилат, савобда бирдек)"-дедилар.


"Мин одобул Ислом" китобидан

Мир Араб олий мадраса талабаси

Муҳаммадюнус Муҳаммадмусо ўғли таржимаси

Muallif: . .
Sana: 04.01.2020
26